Çupra(Çipura)-Lidaki Avı


Amatör (Sportif) Amaçlı Su Ürünleri Avcılığını Düzenleyen 1/2 Numaralı Tebliğ’e göre:zıpkınla av için;

Çipura için yasal avlanma boyutu en az 15 cm‘dir. Günlük en fazla 5 kg avı yapılabilir.

Ege Denizi’nin en lezzetli balıklarından biridir. Derin sularda yaşar ama yemlenmek için mutlaka kıyıya gelir. Çenesi, bir midyeyi kıracak kadar güçlüdür. Bu sayede midyeyi ağzında kırdıktan sonra, etli bölümünü alır ve midyenin kabuklarını geri kusar. Aynen filtre gibidir. Tabii ki midyeden başka yemler de yer ama en kolay bulduğu yem midye olduğu için, genellikle onunla beslenir. Ağzına aldığı midyeyi mutlaka yutar. Levrek veya akya gibi alıp, 10 metre açıldıktan sonra yutmaz. Bu da tabii ki, bu balığı yakalamayı daha da kolaylaştırıyor. Çipuraya, daha çok kumluk yerlerde rastlamak mümkündür. Kumu ağzı ile eşeler ve ağzına gelen midyeleri yer. Bu yüzden oltanızı kumluk ve derin bölgelere atarsanız, daha çok sansınız olur. Şimdi bu balığı nasıl avlayacağız ona bakalım….

NASIL AVLANIR?
Tek İğneli Takım:

Yukarıda belirttiğimiz gibi, bu balık genelde derin sularda bulunduğu için, oltamızı daima açıklara ve kumluk bölgelere atmalıyız. Eğer kumluk ve yakın yerlere atarsak hem oltada takılma problemleri yasarız, hem de ot balıklarından canımız fena halde sıkılır. Şimdi size bu balığı yakalamanın birkaç yöntemini anlatayım. Öncelikle olta takımı ile başlayalım: Olta takımımız 0.40 mm kalınlıkta ve 100 metre misinadan oluşuyor. 100 metre dedim çünkü oltamızı daima ileri atmamız gerek. Kamışlı oltamız varsa bu iş daha da kolaylaşır. Kasnaktan atacaksak, kurşunun gramını uzağa atabileceğimiz şekilde kendimiz seçebiliriz. 100 metre misinayı makaramıza sardıktan sonra, eğer kamışlı olta kullanıyorsak 125 gr gezer kurşun, kasnak kullanıyorsak 150 gr veya 175 gr civarı gezer kurşun yeterli olacaktır. Gezer kurşunu misinaya geçirdikten sonra, misinanın ucuna orta boy bir fırdöndü ve fırdöndünün diğer ucuna 0.30 mm veya 0.40 mm kalınlıkta misina bağlıyoruz. Bu misinanın ucuna da, bir adet kalın 2 numara veya 1 numara iğne bağlıyoruz. İğnemiz bronz ya da sinek iğne olabilir ama çapraz olmasını tavsiye ederim. Yeme gelince; ben kalamar kullanıyorum ama herkes kalamar bulamayabilir. Bunun için, kalamar kullanma şansımız yoksa, boru kurdu, solucan, sülünes veya canlı mamun kullanabiliriz. (Bu yemleri genelde balık malzemesi satan çoğu yerde bulmamız mümkündür.) Yemi iğneye takarken, iğneyi tamamen kapatacak şekilde ucundan sokup, arka tarafına kadar gelecek şekilde elimizle itiyoruz. Ben, yemin takılışını ve olta takımımızın nasıl yapıldığını, aşağıdaki çizimlerle göstermeye çalıştım. Bir de zokalı takımla avlanma yöntemi vardır. Siz resimleri inceleyin, ondan sonra bir de zokalı olarak nasıl yakalanır, altta ona da bakın…



Çift İğneli Takım:

Bu takım genelde en çok kullanılan oltadır. En önemli avantajı, çift iğneli olmasından dolayı, balığın yemi daha çabuk görmesidir. Karagöz, mırmır, sargos, levrek gibi balıkların da yakalanmasında, bize her zaman kolaylık sağlamıştır. Bu oltanın yapımı, aslında karagöz balığında anlattığım gibi pek değişmez. Yalnız bir uyarı yapmadan duramayacağım; bu tür takımlarda özellikle levrek veya çipura peşindeysek, mutlaka çelik iğne kullanmanızı tavsiye ediyorum. Benim bu yüzden çok canım yandı, o nedenle siz de aynı hataya düşmeyin… Neyse, bu hatırlatmayı da yaptıktan sonra oltamızın yapımına geçelim: Oltamız, 0.35 mm olta, 0.30 mm beden misinasından oluşmaktadır. Köstekler, beden uzunluğuna göre 10-15 cm uzunluğunda, köstek aralıkları ise 20-25 cm arasında değişmektedir. Kurşun olarak 75 gr. bize en uygun olanıdır. Fırdöndü ise ufak boy seçilmelidir. Çipura avında beklemek biraz sıkıcı olabilir. Bu nedenle, kamışlar için dizayn edilmiş zillerden alabilirsiniz. Bu sayede, saatlerce misinanın başında beklemekten de sıkılmazsınız. Kasnaklı olta kullanıyorsanız, oltayı denize attıktan sonra misinayı fazla germeden, elinize ufak bir taş alıp, misinayı bu taşa 4 defa kadar dolayın, sağlam bir yere koyun ve bekleyin. Balık yakalandığı zaman taşın fırlamasına sebep olacaktır. O zaman balığın yakalandığını anlayacaksınız. Unutmayın, oltanızı her zaman kıyıdan 60�70 metre ileri fırlatmaya çalışın, çünkü çipura gibi balıklar hep derinde olur… Yem olarak kullanabileceğiniz bir sürü seçenek var. Bunlardan; sülünes, boru kurdu, tarak, madya, yengeç, zargana ve sardalyeyi örnek olarak verebiliriz. Zargana ve sardalyeyi, kuyruğundan kafasına kadar parça parça kesip kullanabilirsiniz. Ancak sardalye, zarganaya nazaran daha parlak, daha yağlı ve kokulu olduğundan bu avımızda daha çok ön planda tutulmaktadır. Bu yüzden ben, çipura avında her zaman sardalyeyi tavsiye ediyorum. Neyse, bu kadar tüyo yeter Oltamızın yapımını aşağıdaki resimlere bakarak öğrenebilirsiniz.



Zokalı Takım:

Zokalı takımın hazırlanışı da aslında yukarıdaki gibidir ve kullanılışında da bir fark yoktur. Balığı kıyıya çekerken oldukça yavaş çekin. Çünkü balık ağırsa yakalanma telaşı ile oltaya güçlü vuruşlar yapacaktır. Eğer çok hızlı çekerseniz, büyük olasılıkla dudağı yırtılıp, balık oltanızdan kurtulacaktır. Bu nedenle, balığı kıyıya yavaşça getirdikten sonra, bir kepçe yardımı ile kolayca alabilirsiniz. Eğer kepçemiz yoksa balığı düzlük bir yere çekip, elimizle almamız gerekmektedir. Balık ufaksa normal şekilde karaya alabilirsiniz. Anlattıklarım büyük çipura içindir. Zaten bu zokalı takımda zokayı yutan balık büyük olur Biz de her zaman büyük balık peşinde olduğumuz için sorun yok.

Alt resimde zokalı takımın nasıl olduğunu gösterdim.Yem olarak yine kalamar, sülünes, boru kurdu kullanabilirsiniz.



Bulunduğe Yerler
Taşlık kayalık diplerde yaşarlar. Sabahları kıyılara sokulur; öğlenleri 10 – 20 metre arası derinliklere çekilirler. İrileştikçedaha derin sulara çekilirler. Göçmen olarak yaşadıkları gibi aynı bölgede sabit olarak yşayanları da vardır. Göç sırasında derin sular dan geçerler. Çupra ustaları balığın ne zaman hangi sulardan geçeceğini bilir ve her sene o sularda avlanırlar.

Beslenmesi ve Yemleri
Balıklardan ziyade küçük deniz canlıları ile beslenirler. Karides, teke, mamun, yengeç yavrusu, sulina, midye ve dilimlenmiş sardalya ya da hamsi kullanılabilir.

Avcılığı
Çupra çok dikkatli ve tedirgin bir balıktır. Yeme hemen saldırmaz, iyice kontrol edip emin olduktan sonra küçük darbeler vurmaya başlar. Sanki oltaya küçük balık vuruyormuş hissi verir. Bu sırada takımı hiç oynatmadan beklemek gerekir. Darbeler sıklaşmaya ve şiddetli vuruşlar almaya başlayınca artık balığın oltada olduğu anlaşılır. Kısa ve sert bir tasma ile iğne damağa oturtulur ve boşluk vermeden çekilir. Çupra tekneye alınana kadar kafa darbelerini kesmez. Tekneye alınırken kepçe kullanılması tercih edilir. Eğer avlanılan noktada fazla gürültü yapılmaz ve ilk balık da sakince alınabilirse, sonraki balıkların yemi fazla yoklamadan ani vuruşlarla oltaya geldiği görülür.
Çok kuvvetli bir çene yapısına sahiptir. Midye ve diğer deniz canlılarını rahatlıkla kırıp yer. Bunun için kullanılan iğnenin çelik dövme veya fazla büyük olmayan kalın yapılı olması gerekir. Misinayı kesmekten ziyade koparma ve iğneyi kırma olasılığının olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.
Avlanılan bölgede çupranın varlığı kesin olarak biliniyorsa yem olarak yengeç yavrusu kullanılmalıdır. Diğer balıklar bu yeme dokunamadığından meydan çipuraya kalacak ve şansınız artacaktır. Sığ ve hafif akıntılı sularda zoka ile, derin sularda ise sarkıtma olta ile avlanılır.
Beden 0.40 misinadan yapılır. Beden ucuna 1/0 fırdöndü bağlanır. 0.30 misina ucuna kasa gözü düğümü yapılıp fırdöndünün diğer gözüne takılır. Bir karış sonra 10 cm lik bir köstek eklenir. 15 cm ara ile iki köstek daha eklenir. Üçüncü köstekten 25 cm sonra 20 cm uzunlukta bir köstek daha eklenir. İğneler 2300, 2297 ya da 2310 model 11-15 no arası olarak seçilir. Bölge balığının iriliğine göre misina kalınlıkları ayarlanmalıdır.

Çeşitli kaynaklardan derlemedir